Przemówienie starosty Powiatu Słupeckiego dra. Marka Dąbrowskiego z okazji Narodowego Święta Niepodległości:
„Szanowni Państwo, Drodzy Mieszkańcy Powiatu Słupeckiego”…
Obchodzimy dzisiaj (11.11.) 107. rocznicę odzyskania przez Polskę niepodległości. To dzień zadumy nad tym, co utracone i odzyskane, nad poświęceniem pokoleń, które – mimo długiego okresu niewoli – zachowały nadzieję i wolę bycia wolnym narodem. Z tej okazji chciałbym zwrócić się do Państwa z kilkoma słowami – nie w tonie wielkich fraz, lecz z szacunkiem dla prawdy i potrzeby pamięci.
Nasza Ojczyzna przeszła przez trzy rozbiory – w latach 1772, 1793 i 1795 – które doprowadziły do zniknięcia Rzeczypospolitej z mapy Europy. Przez 123 lata Polacy żyli pod panowaniem zaborców — pruskiego, austriackiego i rosyjskiego, a nasze ziemie były na przemian pod pruską, niemiecką albo rosyjską jurysdykcją.
Przez ten czas dochodziło do wielu form oporu: powstań narodowych, działalności konspiracyjnej, pracy organicznej, edukacji w tajnych szkołach, literatury i kultury, które utrzymywały język, świadomość i tradycję polską.
Pod koniec XIX i na początku XX wieku coraz silniejsze stawały się ruchy polityczne, które dążyły do odrodzenia państwa: działali tu zarówno zwolennicy idei romantyczno-powstańczych, jak i zwolennicy pracy u podstaw (pracy nad sobą, nad klasą chłopską, nad kulturą), a zwrotem decydującym były wydarzenia
I wojny światowej: osłabienie państw zaborczych, walka sojuszy, zaangażowanie Polaków w armie zaborców, formowanie własnych jednostek (np. Legiony Polskie), a następnie, po 1918 roku, korzystne przemiany polityczne w Europie.
11 listopada 1918 roku uznaje się w powszechnym przekonaniu za datę symbolicznego zakończenia procesu odzyskiwania państwowości, choć w praktyce było to dzieło rozciągnięte w czasie – obejmujące negocjacje, działania wojskowe, stabilizację administracyjną i społeczną.
To właśnie dzięki tej skomplikowanej, wielotorowej drodze, po latach nierównej walki i cierpień, Polska znów stała się krajem suwerennym.
Chciałbym dziś spojrzeć lokalnie — na losy naszej ziemi, na wkład mieszkańców południowo-wschodniej Wielkopolski w budowę wolnej Polski.
Powiat słupecki ma długą historię, a jego losy splatają się z dziejami regionu wielkopolskiego i ziem polskich ogółem. Po kongresie wiedeńskim Słupca znalazła się w Królestwie Polskim, w części terytoriów podporządkowanych Rosji (w ramach województwa kaliskiego / guberni kaliskiej).
W okresie zaborów mieszkańcy ziemi słupeckiej brali udział w powstaniach narodowych — choć wielu zrywom brakowało sukcesów militarnych, to ich znaczenie symboliczne i duchowe było istotne.
W szczególności: w 1863 roku ziemia słupecka była świadkiem potyczek powstańczych — w miejscowościach takich jak Mieczownica, Nowa Wieś, Ratyń, Ostrowite, Kąpiel, Myszakówek, Ląd, Lądek, Zagórów, Ciążeń i innych.
To właśnie tu, w tych lokalnych miejscowościach, ludzie — chłopi, mieszczanie, ziemianie — ryzykowali życie i majątki, by podtrzymać polskość i opór wobec zaborców. Także w okresie przed I Wojną Światową działały ruchy niepodległościowe, tajne organizacje, stowarzyszenia oświatowe i patriotyczne.
Na terenie powiatu słupeckiego prowadzono działalność kulturalną, szkolnictwo polskie, współpracę z ruchem narodowym i społecznym.
W okresie odbudowy państwa po roku 1918 powiat słupecki został włączony w struktury II Rzeczypospolitej — i choć istniał w latach 1867–1918 (w ramach guberni kaliskiej), a potem pod różnymi reorganizacjami administracyjnymi, to jego mieszkańcy aktywnie wspierali odradzającą się Polskę.
Warto też wspomnieć, że mieszkańcy powiatu słupeckiego uczestniczyli w tworzeniu i uzupełnianiu 18. pułku piechoty — jednostki, której sztandar wręczano w Koninie 10 lipca 1921 roku przez Marszałka Józefa Piłsudskiego. Ten sztandar ufundowany był również przez mieszkańców powiatów: konińskiego, kolskiego i słupeckiego.
W centrum Słupcy od wielu dekad stoi Pomnik Niepodległości, wzniesiony w 1926 roku, jako wyraz pamięci i wdzięczności tym, którzy oddali życie w walce o wolność i niepodległość (projekt Cezarego Góralskiego). Pomnik ten stał się symbolem lokalnej tożsamości i pamięci zbiorowej — w samym sercu miasta. Pragniemy, by był świadkiem naszych uroczystości patriotycznych.
Dzisiaj — choć nasza ziemia, nasze gminy, nasze sołectwa i miasta są już częścią Polski niepodległej — pamięć o tych trudnych czasach jest fundamentem. To tutaj, w okolicach, wśród naszych mieszkańców, toczyły się małe potyczki, ukryta działalność, wsparcie dla walczących, śpiew patriotyczny, tajne nauczanie, praca u podstaw — że wspomnę choćby ruchy oświatowe i społeczne.
Spoglądając odlegle i lokalnie, wróćmy do teraźniejszości. Co oznacza dla nas dzisiaj wolność, niepodległość, niezależność, a czym może być patriotyzm?
#Wolność to nie tylko możliwość decydowania o sobie — to także odpowiedzialność: za siebie, za innych, za wspólnotę lokalną i narodową.
#Niepodległość to stan, w którym kraj może prowadzić własną politykę zagraniczną i wewnętrzną, w zgodzie z prawem międzynarodowym i interesami obywateli, bez dominacji obcych mocarstw.
#Niezależność oznacza odporność — gospodarczą, energetyczną, informacyjną — byśmy w sytuacji trudnej mogli stawiać czoło wyzwaniom świata jako podmiot, a nie obiekt manipulacji.
Patriotyzm współczesny nie polega na ślepym kulcie przeszłości, retoryce pustych okrzyków czy wywyższaniu własnej wspólnoty kosztem innych. #Patriotyzm dziś to:
• troska o dobro wspólne,
• uczestnictwo w dialogu społecznym,
• poszanowanie różnorodności i praw człowieka,
• dbałość o edukację historyczną,
• gotowość do pomocy bliźniemu,
• podejmowanie działań wspierających rozwój lokalny,
• odpowiedzialność za środowisko, w którym żyjemy.
W dzisiejszym świecie wolność nie oznacza braku ograniczeń — to raczej przestrzeń, w której można działać twórczo, zgodnie z własnymi przekonaniami, ale z szacunkiem dla drugiego człowieka i reguł wspólnoty.
Szanowni Państwo!
Świat, w którym żyjemy, jest niestabilny. Konflikty, napięcia między mocarstwami, zmiany w układach sojuszy, walka o zasoby, zagrożenia cybernetyczne i informacyjne, presje migracyjne — wszystko to pokazuje, że bezpieczeństwo i suwerenność państwa stają się coraz bardziej skomplikowane.
W takich warunkach jedność wewnętrzna i solidarność społeczna stają się kluczowe. Gdy wewnątrz kraju są podziały — to zewnętrzne naciski zyskują szansę, by działać.
Dlatego:
✓ potrzebny jest szacunek dla instytucji państwowych, prawa i reguł demokratycznych;
✓ istotna jest stabilność i odpowiedzialność w działaniach samorządów — bo od lokalnych decyzji zależy komfort życia ludzi;
✓ konieczna jest współpraca między samorządami, organizacjami pozarządowymi, przedsiębiorcami i mieszkańcami;
✓ musimy rozbudowywać odporność lokalną — w sensie gospodarczym, energetycznym, społecznym — by unikać nadmiernej zależności od zewnętrznych ośrodków;
✓ niezwykle ważna jest wzajemna pomoc — w codziennych sytuacjach (np. pomoc sąsiedzka, działania charytatywne) i w sytuacjach kryzysowych (np. sytuacje klęsk żywiołowych, pandemii, kryzysów migracyjnych).
Wspólnota lokalna powiatu słupeckiego może być przykładem takiej solidarności: współpraca między gminami, dzielenie się doświadczeniami, wspólne projekty infrastrukturalne, wsparcie dla rolnictwa, rozwój turystyki, ochrona przyrody — to wszystko elementy budowania odporności i tożsamości lokalnej.
Dzisiaj, w 107. rocznicę odzyskania wolności, stajemy nie tylko przed pamięcią historii, ale też przed wyzwaniem teraźniejszości i przyszłości. Nie wystarczy, że jesteśmy Polakami — musimy działać jak współodpowiedzialni obywatele, jak mieszkańcy powiatu, jak sąsiedzi i współpracownicy.
Zwracam się z prośbą do wszystkich mieszkańców powiatu słupeckiego:
✓ Pielęgnujmy pamięć — niech uroczystości i lekcje historii nie będą teatrem, lecz szansą na refleksję;
✓ Bądźmy aktywni — w społeczności lokalnej, w życiu samorządowym, w inicjatywach obywatelskich;
✓ Wspierajmy się — kiedy ktoś potrzebuje pomocy, reagujmy; solidarność to nie pusty slogan, lecz działanie;
✓ Współpracujmy ponad podziałami — bo w jedności siła;
✓ Dbajmy o rozwój — edukację, infrastrukturę, ochronę środowiska, przedsiębiorczość — by młodzi ludzie mieli powód, by pozostać tu, w naszym powiecie.
Niech pamięć o bohaterach — tych wielkich i tych lokalnych — będzie dla nas inspiracją, ale nie przymusem. Niech wolność, niezależność i wspólnota będą żywe — nie tylko w przemówieniach, lecz w naszych codziennych wyborach, w tym, jak budujemy Powiat Słupecki, jak wspieramy sąsiada, jak wychowujemy dzieci, jak dbamy o naszą ziemię i jak reagujemy na wyzwania świata.
Z okazji dzisiejszego święta, w imieniu Zarządu Powiatu Słupeckiego, a także własnym, składam hołd tym, którzy marzyli i walczyli o wolną Polskę — nie możemy zawieść ich wysiłku.
Niech żyje niepodległa Polska! Niech żyje Powiat Słupecki!”
